Hoe wordt schijnzelfstandigheid beoordeeld?
Er is geen enkel criterium dat de doorslag geeft. De Hoge Raad oordeelde in het Deliveroo-arrest (24-3-2023) dat het gaat om het totaalbeeld van alle omstandigheden. Het toetsingskader-Aartsen ordent die gezichtspunten in drie blokken: werkinhoudelijke aansturing, organisatorische inbedding en zelfstandig ondernemerschap. De Belastingdienst kijkt bovendien naar de feitelijke uitvoering, niet naar wat er in het contract staat.
De negen gezichtspunten
1. Aard en duur van het werk
Gaat het om een afgebakend project of om structureel werk dat jaren doorloopt? Langdurige, onafgebroken inzet op een reguliere functie wijst richting dienstverband.
2. Wijze van aansturing (gezag)
Bepaalt de opdrachtgever hóe je werkt, of alleen wát je oplevert? Werktijden, verlofaanvragen en functioneringsgesprekken zijn klassieke gezagssignalen.
3. Inbedding in de organisatie
Doe je hetzelfde werk als vaste medewerkers en hoor je bij het primaire proces? Dan lijkt de relatie op een arbeidsovereenkomst.
4. Persoonlijke arbeidsverplichting
Kun je je vrij laten vervangen, en gebeurt dat ook echt? Een beding dat nooit gebruikt kan worden telt nauwelijks mee.
5. Wijze van beloning
Factureer je per resultaat of per uur? Doorbetaling bij ziekte, vakantiegeld of een vast maandbedrag lijken op loon.
6. Hoogte van de beloning
Onder €38/uur (peildatum 1-1-2026) geldt na inwerkingtreding van Wet 36.783 het rechtsvermoeden van werknemerschap; de opdrachtgever moet dan het tegendeel bewijzen.
7. Commercieel risico
Loop je debiteuren-, herstel- en aansprakelijkheidsrisico? Investeer je in eigen materiaal, verzekering en scholing?
8. Gedrag als ondernemer
Acquisitie, eigen website, meerdere opdrachtgevers, KvK-inschrijving en reputatie op de markt tellen mee in het totaalbeeld.
9. Meerdere opdrachtgevers
Werk je voor meerdere partijen tegelijk, of is er feitelijk sprake van één werkgever? Afhankelijkheid van één opdrachtgever is een risicosignaal.
Wat kost herkwalificatie?
Bij herkwalificatie kan de Belastingdienst loonheffingen en premies naheffen bij de opdrachtgever, vermeerderd met belastingrente. Voor jou als zzp'er kan de ondernemersaftrek (zelfstandigenaftrek, startersaftrek, MKB-winstvrijstelling) vervallen over de betreffende jaren. Reken vooraf door wat dit betekent op de pagina naheffing schijnzelfstandigheid.
Verdiep je per onderwerp
- GezagsverhoudingDeel 1 — wanneer is er sprake van gezag?
- Inbedding in de organisatieDeel 2 — lijk je te veel op vast personeel?
- VervangingsrechtDeel 3 — alleen echte vervanging telt mee
- Rechtsvermoeden €38/uurDeel 4 — reken je tarief direct na
- Naheffing en boetesWat kost herkwalificatie werkelijk?
- Handhaving 2026Actuele stand van zaken en signalen
DBA-risico per beroep
Het risico verschilt sterk per branche. Bekijk de beroepsspecifieke DBA-gidsen voor onder meer verpleegkundigen, chauffeurs, monteurs, IT'ers en consultants.
Veelgestelde vragen
Algemene informatie, geen juridisch advies. Bronnen: Wet DBA, HR 24-3-2023 (Deliveroo), Wet 36.783 (rechtsvermoeden bij laag tarief, EK 16-6-2026), Belastingdienst handhavingsbeleid arbeidsrelaties.